Шрифт өлшемі:
A A A
Сайт түстері:
A A A
Әдеттегі болжам
Шрифт көлемі: A A A
Сайт түстері: A A A

Қазақстан Республикасының Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі

"Қазақстан – біртұтас жер, біртұтас халық, біртұтас болашақ. Мен барша қазақстандықтарды ұлтаралық және конфессияаралық келісімді одан әрі нығайтуға шақырамын. Олар біздің мәңгілік құндылықтарымыз. Осынау бұлжымас ақиқатты сақтай отырып қана, біз мәңгілік халық, мәңгілік елорда және мәңгілік мемлекет туралы айта аламыз."
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Жолдауы

Баяндамалар, сөйлеген сөздері

16 маусым 2017

Дін және азаматтық қоғам істері министрінің сөз сөйлеуі

Тұрғындармен есеп беру кездесуі

 баяндамасының тезисі

16 маусым 2017 ж.

 

Астана қаласының және Қазақстан өңірлерінің тұрғындары, әріптестер!

 

Біздің кездесуімізге көңіл аударып, қызығушылық білдіргендеріңізге алғыс білдіремін.

Бүгін Дін және азаматтық қоғам істері министрлігінің жұмысы туралы Сіздерге баяндайық деп отырмыз.

Министрлік Елбасының тапсырмасына сәйкес өткен жылы қыркүйек айында, яғни 9 ай бұрын құрылды.

Президент дін саласыдағы, азаматтық қоғаммен өзара іс-қимыл және жастар саясатындағы мәселелерді шешуді бізге міндеттеді.

Осы сәттен бастап біздің барлық күшіміз адамдардың өмірін жайлы және қауіпсіз, олардың құқықтары мен еркіндіктерін қамтамасыз етуге бағытталады.                                                 

Біз жауап беретін салаларда мемлекеттік саясаттың әрбір қазақстандық үшін түсінікті және айқын болуына тырысудамыз.

Осы жұмыстағы басты мақсат – азаматтардың құқықтарын қамтамасыз ету, мемлекет пен азаматтық қоғам күштерін біріктіру, зайырлы және демократиялық принциптерді нығайту.

Біздің қызметті жан-жақты түсіну үшін Сіздерге әрбір бағыттағы жұмыс туралы толық баяндайын.

 

Дін саласынан бастайық.

Бұл сезімтал бағыт қашанда ерекше назарды талап етеді.

Елімізде 18 конфессия жұмыс істейді. Олар 3 658 діни  бірлестікке біріккен.

Қазақстандықтардың 15% діндар адамдар, яғни діни рәсімдерді тұрақты орындайтындар. Олардың ішінде түрлі конфессиялар бар. 

Азаматтардың 75% Құдайға сенеді, бірақ тұрақты түрде діни жораларды орындамайды және діни бірлестіктер қызметіне тартылмаған.

Азаматтардың шамамен 10%-ы өздерін  атеист немесе агностик деп санайды.

 

Бүгінгі таңда бүкіл әлем діни қатынастар тыныштығы қаншалықты құнды екенін түсінеді.

Сондықтан біздің осы саладағы басты басымдығымыз -  кез келген радикалды діни ағымдарға мүлдем төзбеушілікті қалыптастыру, мемлекеттің зайырлылық принциптерін нығайту.

Бұл жұмысқа мемлекеттік, қоғамдық ресурстар жұмылдырылған.

Біз ҮЕҰ-мен, БАҚ-пен және түрлі сарапшылармен бірлесіп түрлі жобалардың үлкен кешенін іске асырудамыз.

Олардың негізінде заңдар жетілдіріліп, жаңа құрылымдар енгізілуде.

Бұл ретте, біз құқық қорғау органы ретінде жұмыс істемейтіндігімізге назар аударғым келеді.

Біз тек секторлар мен ведомстволар арасындағы жұмысты байланыстырамыз.                        

Халықаралық тәжірибелер мен сарапшылардың пікірлерін зерделейміз. Стратегия қалыптастырып, мемлекеттік органдардың қызметін үйлестіреміз.

Олардан қоғам не күтетінін, дін саласындағы мемлекеттік саясат шараларын қалай тиімді енгізу қажеттігін айтамыз.

Енді нақты жұмыстарға көшетін болсақ.

Бірінші. Біздің үйлестіруімізбен экстремизм мен терроризмнің профилактикасы бойынша жүйелі жұмыс жолға қойылды.

Бұл мемлекеттік органдардың, қоғамның, діни бірлестіктердің ынтымақтастығы арқасында мүмкін болды.

Келесі шаралар қабылданды.

Біріншіден. Бірінші рет Үкімет псевдосалафизмге және басқа да теріс ағымдарға деген теріс ұстанымын білдірді.

Бұл мәселеде қоғам бізді қолдады.

Әлеуметтік сауалнамалар қазақстандықтардың 85%-ы  деструктивті діни идеяларды қабылдамайтынын көрсетті.

 

Екіншіден. Үкімет жанынан Ведомствоаралық арнайы комиссия құрылды. Ол дін мәселелерімен айналысады және оған Премьер-Министрдің бірінші орынбасары басшылық жасайды.

Комиссия құрамына құқық қорғау органдарының, азаматтық ведомстволардың басшылары кірді. Біздің министрлік – комиссияның жұмысшы органы және оның жұмысын үйлестіруші.

Діни ортада тұрақтылықты қамтамасыз етудің барлық сұрақтары комиссияның бақылауында болады.

Ведомствоаралық өзара іс-қимылымыздың бірқатар маңызды нәтижелерін атап өтейін.

Ғибадат орындарының маңайында қауіпсіздік күшейтілді.

Мешіттер маңайында Ішкі істер органдарының патрулі тұрақты түрде кезекшілік ететін болды.

Соның арқасында мешіттерде тәртіп бұзу үлесі бірден төмендеді.

Діни материалдарды тарату арналарына тұрақты мониторинг жасау жолға қойылды.

Министрлік интернетті бақылауға құзыретті орган болмаса да, біз интернеттке тұрақты мониторинг жүргізіп деструктивті контент анықталған жағдайда бірден ақпарат және коммуникациялар министрлігін хабардар етеміз.

2016 жылдың соңында радикалды және кертартпа көзқарастардың қалыптасуына әсер ететін факторларға зерттеу жүргіздік.

Теріс ықпал ететін көздердің 60%-ы Интернет пен әлеуметтік желілер болып шықты.

Сондықтан интернетке дұрыс мониторинг жасау  - экстремизмнің алдын алудағы ең маңызды шаралардың бірі болып табылады.

2016 жылы тек біздің министрлік 10 750  сайтты зерделеді. Оның ішінде 1 жарым мыңға жуық сайттардан заңсыз контент табылып, олар заң тәртібімен жабылды.

2017 жылы мониторинг объективіне 6 мыңнан астам сайт түсті. Оның ішінде 900-і заңсыз контент таратқан.

Бұған қоса әлеуметтік желілерге, кітап, баспа өнімдеріне сараптама жүргізіледі.

2017 жылы 1,5 мыңнан астам объекті сараптамадан өтті. Оның ішінде 54 материал құқыққа қайшы контенті бар деп танылды.

Сонымен қатар Қылмыстық-атқару жүйесі комитетінің барлық кітапхана қорына сараптама жүргізілді. Оның барысында 2017 жылы 13 кітап деструктивті мазмұнда деп табылды.

Радикалды көзқарастағы тұлғаларға ерекше көңіл бөлінуде.

Ішкі істер министрлігімен бірлесіп Қылмыстық-атқару жүйесінде діни экстремизм үшін сотталғандарды оңалтудың арнайы қызметін ұйымдастырудамыз.

Жұмысымыздың тағы да бір маңызды нәтижесі - экстремизмнің алдын алу саласында Қайта даярлау институтын құру.

Ол біздің министрліктің әдістемелік қолдауымен «Нұр Мүбарак» университеті базасында жұмыс істейді. 2016 жылдың қазан айынан бастап осы институттан 40 имам мен теолог мамандар дайындықтан өтті.

Министрлік қалалар мен облыстардағы дін басқармаларының жұмысын үйлестіріп, оларды әдістемелік құралдармен, дін саласындағы зерттеулер және ақпараттық-сараптамалық материалдармен қамтамасыз етіп отырады. Кемінде айына бір рет селекторлық мәжіліс өткізіліп, дін саласындағы мемлекеттік саясатттың өзекті мәселелелері талқыланады.

 

Үшіншіден, тәуекел топтарын оңалту жүйесі жолға қойылды.

Бұл жұмысқа қоғамдық және сарапшылық ресурстар белсенді жұмылдырылды.

Осы салада бірнеше жобаларды әзірлеп, енгізудеміз. Негізгі әріптестеріміздің бірі «Ақниет» оңалту орталығы.                                              

Ол бас бостандығынан айыру орындарында радикалды дінге сенушілермен жұмыс істейді.

«Ақниет» орталығының қызметкерлері діни экстремизм үшін сотталғандармен ғана емес, олардың отбасы мүшелерімен де жұмыс жүргізеді.

2016 жыл ішінде «ақниет мүшелері» 90 түзету мекемесінде жұмыс істеді. Ағымдағы жылы олар 15 мекемені қамтыды.

 

Келесі жобамыз барлық өңірлердегі деструктивті секталардан зардап шеккендерге көмектесуге мүмкіндік береді.

Ол үшін Үкіметтік емес ұйымдар бірлесіп кеңес беру орталықтар желісі құрылды. Бұл жоба бойынша 24 Үкіметтік емес ұйымдар министрліктің серіктесі болды.

Ерекше назарды қажет ететін өңірлерде тек кеңес беру орталықтары емес, сондай-ақ толық қызмет көрсететін психологиялық оңалту қызметтері бар.

Олардың қызметтерін: «Насихат» (Ақмола облысы),                                               «Аңсар» (Ақтөбе облысы), «Шапағат» (Атырауоблысы),  «Нұрлы Білім» (Қарағанды облысы) сияқты ұйымдар қамтамасыз етеді.

Орталықтардың қызметкерлері  тек дін саласындағы түрлі мәселелер бойынша консультация беріп қана қоймай, деструктивті діни ағымдар көшбасшыларымен, белсенділерімен жеке кездесулер өткізеді.

Бұдан басқа олар құқық қорғау органдары мен әкімдік қызметкерлеріне лекциялар, семинарлар ұйымдастырады.

 

«Қауырт желі -114» жобасын тұрғындар өте жақсы қабылдады.

Осы жоба бойынша біздің серіктесіміз - «Діндерді зерттеу орталығы ассоциациясы» ҚЗТ. 2016 жылы «қауырт желіге» азаматтардан 500 –ден астам шағым түсті (515 шағым).

Бұл жоба азаматтарға тек консультация беріп қана қоймай, құқық бұзушылық туралы сигналдарға жедел ден қоюға мүмкіндік берді.

Орталыққа келгендерге қолдау, қорғау дер кезінде көрсетіледі.

Аталған жобалар халық қолдауына ие және одан әрі де дамытылатын болады.

Біз қоғам белсенділерінен бұдан басқа да экстремизмнің алдын алуға көмектесетін бастамаларды күтеміз. Қоғамнан шыққан сауатты мамандарға сенім артамыз және жаңа қызықты жобаларды қолдап, дамытуға дайынбыз.

 

Осылайша, жан-жақты әріптестік негізінде дін саласындағы ахуалға бақылау қамтамасыз етіледі. Нәтижесінде деструктивті діни идеялардың ықпалы біртіндеп төмендеуде.

 

ЕКІНШІ. Діни фанатизм мен экстремизмнің қауіпті және бүлдіруші күш екенін бәрі түсінеді.

Мысалы, бүгінгі таңда Еуропадан апта сайын фанаттардың қолынан адамдардың қаза болғаны туралы хабарлар келуде. Осындай жағдай әлемнің барлығында орын алуда.

Біз қоғамымызды қорғауымыз керек. Біз кертартпалық пен догмаларға көзсіз еруден сақтана отырып, өз өмірімізді құруымыз қажет.

 

Шығыс мақалында айтылатындай – «Қайнап тұрған қазанның суық жері болмайды». Біз еліміздің діни алаңы қақтығыстардың «қайнап жатқан қазанына» айналмауы үшін барлығын жасаймыз.

 

Осы мәселеге келгенде біздің қоғамымыз ортақ пікірде.

Зерттеулер нәтижелері азаматтардың көбі зайырлылық құндылықтарын жоғалтып алуға болмайтын игілік деп есептейтінін көрсетті. 

Бұл ретте – зайырлы мемлекет – атеистік мемлекет емес екенін атап өткім келеді. Демек, зайырлы мемлекетте түрлі конфессиялардың, атеистердің, агностиктердің құқықтары бірдей.

Президент рухани жаңғыру туралы мақаласында – Қазақстанның ежелден келе жатқан зайырлылық дәстүрлері бар екенін атап өтті.                                                      Олардың негізінде төзімділік, бейбітшілдік, дінге сенетіндер мен сенбейтіндердің құқығын құрметтеу мәселелері жатыр.

Көпконфессиалы Қазақстан үшін тұрақтылықты сақтаудың жалғыз жолы - зайырлы мемлекет.

Мұндай мемлекеттің принциптері діндерді саясаттандыруға және оны пайдалана отырып сананы алдап-арбауға жол бермейді.

Осы мақсатта Министрлік заңдарға енгізілетін өзгерістер топтамасын әзірлеуде. Бізбен бірге сарапшылар мен ғалымдардың үлкен тобы бірнеше ай жұмыс істеді.

Топтама негізін «Дін саласындағы 2017-2020 жылдарға арналған мемлекеттік саясаттың тұжырымдамасы» құрайды. Ол мемлекеттік-конфессиялық қарым-қатынастарға көзқарастар мен тәсілдемелердің жүйесін құрайды.

Жаңа өзгерістердің мәні - дін саласындағы мәселелерді реттеу және оның дұрыс жолда дамуын қамтамасыз ету.

Мемлекет діндердің канондық, жора-жоралғылық мәселелеріне араласпай, діни насихаттардың мән-мағынасына тексеру  жүргізетін болады. Діни қызметке идиологиялық тұрғыдан бақылау бойынша мемлекеттік функциялар іске асырылады.

Бұл ретте мемлекет діни қағидалар мен ғұрып мәселелеріне араласпайды. Барлық діндердің гуманистік құндылықтарын ілгерілетуге бағытталған бастамаларын қолдайтын болады.

 

Тұжырымдаманы әзірлеуге еліміздің көптеген сарапшылары қатысты. Ол барлық өңірлерде 80-нен астам көпшілік алаңдарында талқыланды.

Құжат ресми түрде жақын арада қабылданады деген сенімдеміз.

 

           Топтамамыздың екінші бөлігі «Діни қызмет және діни бірлестіктер мәселелері бойынша Қазақстан Республикасының жекеленген заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заң жобасы.

        Қазір ол әзірлену үстінде.

Жоба келесі нормаларды ұсынады:

1) шетелде діни білім алуды реттеу;

2) қоғамдық орындарда адамның бет әлпетін жабатын киімдерге тыйым салу;

3) діни бірлестіктердің қаржылық ашықтығын қамтамасыз ету;

4) діни көзқарасына қарамастан барлық азаматтардың құқығын теңдей қорғау;

5) деструктивті идеологиялардың, соның ішінде теріс діни ағымдардың сыртқы көріністеріне тыйым салу;

6) мемлекеттік қызметшілердің діни қызметке қатысуын реттеу (Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Әдеп кодексінің 6 тармағының нормаларын заң актілері деңгейіне өзгерту);

7) кәмелет жасқа толмағандарды діни қызметке заңсыз тарту үшін жауапкершілікті күшейту.

Бұдан басқа осы заң жобасында «құдайға құлшылық ету», «діни әдебиет», «діни радикализм», «деструктивті діни ағым» және тағы басқа бірқатар түсініктердің анықтамасы нақтыланады.

 

Барлық ұсынылған бастамалар жұртшылықпен, сарапшылармен белсенді түрде талқылануда.

Олардың қатарында мынадай кездесулерді атап айтуға болады: «Ислам және өркениет» тақырыбында өткен ІІ Республикалық имамдар форумы, Министрліктің БАҚ өкілдеріне Орталық коммуникация қызметі алаңында берген брифингі; дінтанушылардың Астана қаласындағы жиналысы бар. Сондай-ақ жақында жоба Ақтөбе қаласында жұртшылықтың қатысуымен өткен Парламент Мәжілісі комитетінің көшпелі отырысы барысында талқыланды.

9 маусымда арнайы өткізілген брифингте БАҚ өкілдері Ведомствоаралық комиссия бекіткен Заң жобасының Тұжырымдамасымен таныстырылды.

Өңірлерде заң жобасын жұртшылықпен талқылауды Дін істері жөніндегі басқармалар өткізеді.

Осындай кең ауқымды талқылауды өткізе отырып біз қоғамның толық, нақты пікірін аламыз деген сенімдеміз, және оны құжатта көрсетеміз. Бұл өзгерістер - биліктің бастамасы емес, олар қоғам мен көпшіліктің талаптары.

Қоғамда ұстамдылық пен төзімділікті ілгерілету үшін заңдарды осылай жаңғырту тәжірибесі бірқатар елдерде табысты енгізілген. Олардың ішінде – Біріккен Араб Әмірліктері, Малайзия, Бруней, Түркия бар.

Бұл жұмыстағы басты мақсат – еліміздің қауіпсіз болашағы.

Бізге маңыздысы - адамдардың радикалды діни бағыттардың қауіптілігін олардың дәстүрлі діни негіздерден айырмашылықтарын ажырата, түсіне білуі.

Заң жобасын осы жылдың қазан айында Мәжіліске енгіземіз деп жоспарлаудамыз.

 

ҮШІНШІ. Жұмысымыздың тағы да бір жауапты бағыты – дінге қызығушылығы бар азаматтардың діни ақпараттандырылуы мен сауаттылығын арттыру.

Бұл жерде бізге сарапшылар қауымдастығы орасан зор қолдау көрсетуде.

Еліміз бойынша 306 арнайы теологиялық және ақпараттық топтар жұмыс жасайды. Олардың құрамында - дінтанушылар, теологтар, ҮЕҰ-ң, діни бірлестіктердің белсенділері мен сарапшылардан тұратын 3,5 мыңнан астам адам бар.

Олар жыл сайын халықпен кездесулер өткізеді, азаматтарымызды деструктивті секталар мен ағымдарға тартудан қорғайды.

Министрлік өткен жылы осы топтарға 50 әдістемелік құралдар мен нұсқаулық әзірледі. 3 мың лекторға арнайы оқу бағдарламасы бойынша курстар жүргізілді.

Біз дайын үлгілер мен қалыптардан бас тартып, ақпараттық жұмыс санын емес, сапасын арттыруға басты көңіл бөлеміз.

Нәтижесінде лекторларымыз кез келген аудиторияда жұмыс істеп, түрлі конфессиялар мен ағымдар өкілдерімен пікірлесе алады.

 

Интернет аудиториясымен жұмыс - «КazIslam.kz» ағартушылық интернет-порталы арқылы жүргізіледі (бұрын E-Islam.kz).

Порталдың жылдық аудиториясы - жарты миллионнан адамнан артты (519 мың).

2016 жылы порталда 5 300 – ден аса мақала, жарияланым, мультимедиялық материалдар жарияланды.

Ал, 2017 жылы – 2000-нан астам материал жарық көрді.

(Оның 1700 жаңалықтар, 224 сұхбаттар мен мақалалар, 90 оқырмандар сауалына жауаптар.

Сондай-ақ, -«КazIslam.kz» порталының редакциясы 2015 жылдан 8000 тиражбен өзімен аттас газет шығарды. Газет еліміздің 14 өңірінде мешітке келушілерге тегін таратылады).

 

Осы жұмыстарда азаматтық институттардың рөлін ерекше атап өткім келеді.

 

Қоғамның, әсіресе жастардың деструктивті идеяларға мықты иммунитеті қоғам белсенділерінің орын алудағы ахуалды бақылауына және белсене қатысуына байланысты.

Министрлік әдістемелік, ғылыми, ақпараттық орталық ретінде жұмыс жасайды. Бірақ, жаппай жұмыстарды тиімді жүргізу үшін ҮЕҰ-ның қолдауы мен тұрақты «екі жақты байланыс» маңызды.

 

Төртінші. Бүгінгі күні біз заңды түрде жұмыс жасап жатқан барлық діни бірлестіктермен толық өзара түсіністік пен қолдауға қол жеткіздік. Мұның еліміздегі тұрақтылық пен бейбітшілік үшін маңызы өте зор.

Қазір Қазақстанда 3,5 мыңнан астам діни бірлестік жұмыс істеп жатыр. Барлығымен тығыз ынтымақтастық жолға қойылған.

Туындайтын ағымдағы сұрақтар «онлайн» режимінде шешіледі.

Өте маңызды мәселелерді шешу үшін сұхбат алаңдары жасалған.

Министрліктің жанында Дін көшбасшыларының жиналысы және Дін мәселелері бойынша сарапшылар кеңесі жұмыс істейді.  Дінтанушылардың  форумы жыл сайын өтеді.  

Бұл сұхбат алаңдарының тұрақты қатысушылары 12 конфессия өкілдері мен құқық қорғаушылар, сарапшылар.

Біз дін саласындағы саясаттың тұғырларын бірге пысықтаймыз. Мысалы, осы алаңдар шеңберінде Дін саласындағы мелекеттік саясаттың жаңа тұжырымдамасының жобасы талқыланды.

Тағы да бір пікірталасымыздың тақырыбы имамдардың әлеуметтік жағдайының қиындығы және олардың білім деңгейін арттыру қажеттілігі болды.

Дін саласындағы жұмыстарды ұйымдастыру бойынша ҚМДБ-мен меморандум жасалды. Оның негізінде Министрлік ҚМДБ - ға ұсыныстар бере алады, мысалға муфтият мешіттің ішкі тәртібін әзірлеп, енгізді. Діни жораларды біріздендіру бойынша жұмыстар жүргізілуде.

Имамдардың әлеуметтік мәселелерін шешу, олардың білім деңгейін арттыру, қосымша зайырлы білім алу бойынша бірқатар шаралар дайындалуда.

Бүгінгі таңда барлық медреселерді медресе-колледж етіп қайта құру бойынша ҚМДБ-ға көмек көрсетудеміз. Бұдан басқа «Нұр-Мүбарак» университетінің қызметін жетілдіру қолға алынды.

 

Осындай жұмыстар басқа діни бірлестіктермен де жүргізілуде.

Қазақстанның Православ Шіркеуімен ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. Православ шіркеуінің бірқатар тарихи, рухани объектілері бар, олар  мемлекеттің қорғауында.

Католик шіркеуіне Солтүстік Қазақстан облысының Озерное ауылында орналасқан тәуәп ету объектісіне апаратын автожолды жөндеуге көмек көрсетілуде.

Біз Еуразия Ұлттық университетімен бірлесіп, лютеран шіркеуі ұйымдастырған Реформацияның 500 жылдық мерейтойына арналған халықаралық конференция жұмысына қатыстық.  

Дін саласындағы жұмысымыздың негізгі бағыттары осындай.

Қорыта айтқанда олар ахуалды жақсартып, еліміздің тұрақтылығы мен қауіпсіздігінің мықты іргетасын қалыптастыруға бағытталған.

 

Дін саласында шешілмеген сұрақтар әлі де болуы мүмкін. Осы сезімтал салада шашыраңқы пікірлер толастамайды. Бұл жұмыс адамдардың сана - сезіміне, тіпті бейсанасына бағытталғанын ескеру қажет.

Мол қаражатпен құрылыс нысандарын тез арада салуға болады, ал адамдардың жылдар бойы қалыптасқан теріс дүниетанымын өзгерту қиынырақ.

Аталған жұмыстардың нәтижесі көріне бермейді. Бірақ, бұл жұмыс жүргізілмесе қоғамдағы жағдай едәуір қиынырақ болар еді.

 

II. Переходя к вопросам взаимодействия с гражданским обществом, отмечу, что здесь первостепенное значение имеет постоянный открытый диалог.

Министерство ориентируется на мнение и инициативы НПО, экспертного сообщества, всех активных граждан.

Именно в этом состоят наши планы и действия.

 

Пользуясь случаем, хочу официально заявить: наше Министерство не создано, чтобы давить и зажимать НПО и религиозные объединения. Это - домыслы и неподтвержденные фобии.

И сейчас я расскажу, чем мы реально занимаемся в сфере гражданского общества.

 

 Первое. Мы ведем работу главных диалоговых площадок государства и НПО – Гражданского форума и Координационного совета по взаимодействию с НПО.

Здесь решаются самые важные вопросы законодательного и институционального развития сектора.

В конце прошлого года нами проведен VII Гражданский форум. Он стал самым заметным событием года в жизни НПО страны. Форум собрал на одной площадке более 300 НПО со всех регионов и руководство всех министерств и ведомств.

Мероприятие прошло в динамичной атмосфере. Было много предложений, прямого открытого общения. Звучала полезная критика.

 Вместе с НПО был подготовлен План рекомендаций VII Гражданского форума. Сейчас он является основой для работы Правительства и НПО в ближайшие два года.

Министерство координирует и регулярно докладывает Правительству об исполнении этого плана.

 

24 января мы вынесли на заседание Правительства ход выполнения поручений Гражданского форума.

Внимание Правительства было акцентировано на рекомендациях по развитию инфраструктуры для НПО, повышению прозрачности госсоцзаказа.   

В итоге центральным и местным органам поручено развивать «гражданские центры» правовой и организационной поддержки НПО.

Сейчас в регионах эта работа находится на стадии планирования бюджетов и выделения площадей.

Мы в свою очередь разработали методику и стандарты работы центров.

 

Также тесно идет работа с НПО в рамках Координационного совета и его групп. На этой площадке мы встречаемся каждый месяц.

Здесь совместно рассматривалась тематика и направления грантового финансирования.

Особое внимание уделялось нововведениям в законы в сфере госсоцзаказа и волонтерского движения.

В ближайшее время Корсовет будет решать вопросы присуждения Премий для НПО.

Конкурс на Премии для НПО пройдет впервые в этом году. Он будет длиться с июля по сентябрь.

 

С начала 2017 года на базе Корсовета мы выстроили новый формат работы с НПО.

Теперь в ходе собраний групп совета ведется постоянный мониторинг актуальных общественных проблем.

Премьер поддержал это предложение.

Министерство ежеквартально собирает сведения НПО о том, что беспокоит граждан и напрямую представляет Правительству.

При этом полностью сохраняется видение НПО по содержанию проблемы и подходам к её решению. 

Например, в первом квартале мы совместно с различными НПО выделили 130 актуальных проблем. Среди них - необходимость развития инфраструктуры для инвалидов, усиление контроля за использованием земельных участков, усиление служб юридической консультации на селе.

Уже во втором квартале НПО предложили нам расширить этот формат. В частности, от «Общества «Казак тілі» из Семея поступила инициатива сделать график встреч первых руководителей госорганов с НПО.

Мы информировали об этом Премьер-Министра, и уже 1 июня график таких встреч был утвержден. Все, кому интересно, могут ознакомиться с ним на сайте нашего министерства.

Так для активной общественности обеспечен еще один способ донесения идей, проблем и предложений напрямую главам регионов и министерств.

 

Таким образом, участие НПО в работе Корсовета оказывает прямое влияние на работу не только нашего министерства, но и всего Правительства.

 

ВТОРОЕ. Совместно с НПО Министерство продолжило совершенствовать законодательство в сфере гражданского общества.

Работа велась по разным направлениям.

Во-первых, в 2016 году был разработан проект Закона                           «О внесении изменений в законодательные акты по вопросам деятельности некоммерческих организаций».

Он предлагает нормы обязательного участия граждан при формировании и оценке эффективности госсоцзаказа.

В мае, проект Закона направлен в Мажилис. А к сентябрю мы рассчитываем подготовить подзаконную базу. В том числе - порядок отбора победителей конкурса, критерии мониторинга и оценки проектов НПО по госсоцзаказу.

К декабрю, мы разработаем проекты правовых актов по стандартам услуг НПО.

Так будут полностью реализованы рекомендации Гражданского форума по упрощению системы госсоцзаказа.

 

Во-вторых, кроме работы с НПО за нашим министерством закреплены функции в сфере волонтерства и общественных советов.

В течение 2016 и 2017 годов совместно с депутатами Парламента мы доработали проект Закона «О волонтёрской деятельности».

На его основе подготовлены Типовые правила ведения «Реестра учета и мониторинга волонтерской деятельности».

А сейчас мы разрабатываем Карту волонтерских организаций и групп Казахстана. Она поможет в любом регионе оперативно получить сведения по квалификации действующих там волонтеров и возможности их привлечения.

 

Параллельно совершенствуется правовая база общественных советов.

Мы обобщили предложения всех 229 общественных советов, НПО и международных организаций.

На их основе подготовлен проект Постановления Правительства                           «Об утверждении Типового положения об Общественном совете».

В документе детально прописаны процедуры работы Общественных советов. В том числе - формирование состава, проведение заседаний, контроль решений.

Во втором полугодии пройдет Первый Мажилис общественных советов. На нем мы представим все инициативы и новеллы по улучшению работы советов.

 

В-третьих, с учетом пожеланий общественности мы дорабатываем Правила выделения грантов для НПО.

По новым правилам - выделение грантов станет более простым. Будет детально прописан порядок формирования экспертной комиссии, введены положения по Реестру экспертов.

 Также расширится перечень направлений грантов и источники формирования фондов Оператора грантового финансирования. Сейчас он может пополняться только за счет нашего бюджета. В будущем мы планируем привлечь к этому акиматы.

ТРЕТЬЕ. Министерство развивает проектное сотрудничество с НПО на основе грантов и госсоцзаказа.

Госсоцзаказ позволяет только оплачивать услуги НПО, но не дает возможности для укрепления их кадровых и материальных ресурсов.

Лишь с прошлого года мы получили такую возможность с введением норм о грантовом финансировании.

В 2016 году по грантам реализовано 11 проектов на общую сумму 208 миллионов тенге.

Все проекты получили практическое применение.

Например, в законотворческой работе мы использовали результаты по подготовке стандартов и системы мониторинга госсоцзаказа.

Материал для работы с общественными советами дал проект по мониторингу этой сферы, реализованный Гражданским Альянсом.

 

В 2017 году грантовое финансирование увеличено почти в 3 раза до 650 млн. тенге. Расширена тематика с учетом предложений НПО.

Вначале года экспертная Комиссия присудила 42 гранта.

Всего было рассмотрено 320 заявок от 183 организаций.

Сейчас идет конкурс еще на 19 грантовых проектов.

Отмечу, что мы учли критику НПО о том, что в 2016 году все проекты были только республиканского уровня.

В этом году треть грантов учитывает работу в регионах и развитие местных сообществ. В последующем эта тенденция будет развиваться.

 

Для развития данного направления нами запланировано проведение первого форума трехстороннего сотрудничества «АСАР».

Этот форум пройдет осенью 2017 года. Он станет площадкой для презентаций социальных идей НПО, развития социального предпринимательства и сотрудничества с бизнесом.

 

ЧЕТВЕРТОЕ. Министерство продолжило работу по наполнению Базы данных НПО.

Напомню, что в рамках Плана нации были включены положения в Закон «О некоммерческих организациях» об отчетности НПО о своей деятельности в уполномоченный орган.

Эти нормы учитывают мировой опыт по информированию общества о развитии «третьего сектора».

Сегодня в Базе представлен опыт около 3-х тысяч казахстанских и зарубежных организаций. Это открывает доступ к информации о деятельности НПО для общественности и доноров.

Работа по совершенствованию процедур в рамках Базы данных ведется постоянно.

В текущем году обеспечена подача сведений в Базу данных онлайн.

А уже к осени мы сделаем сведения, находящиеся в Базе данных, доступными для широкой общественности.

 Можно будет просто зайти на наш портал и свободно ознакомиться с проектами, командой или другой информацией любого НПО, работающего в Казахстане. В том числе это касается международных и иностранных организаций.

 

В целом работа, как с НПО, так и в религиозной сфере отличается тем, что всегда находишься под пристальным вниманием критики. В этой области обязательно есть место для споров и острых дискуссий.

Однако все, что проходит через горнило мнений и придирок общественности всегда имеет положительный результат.

Так два года назад Правительство жестко критиковалось за идею внедрения грантов и премий. А сегодня все с удовольствием пользуются этим нововведением.

 

Тағы бір мысал: кезінде «таза Ислам жақтаушы» дейтіндер Құранды қазақ тіліне аударуға үзілді-кесілді қарсы болған еді. Оны күнә деп айыптаған болатын. Олар сол кезде айтпағаны, жазбағаны қалмады. Ал, бүгінгі Қазақстанда қазақ тілінде шығарылмаған Құран жоқтығын елестетудің өзі мүмкін емес.

 

Скажу откровенно. Любой госорган должен быть открытым для диалога с гражданским обществом. Госслужба обязывает прислушиваться, разъяснять, отвечать. Но по логике вещей, решение всегда принимает тот, кто несет ответственность.

Поэтому, будь то религиозная сфера или какая-то другая, уполномоченный орган готов выслушивать и обсуждать. Но он должен оставлять за собой право принимать решение, так как он несет главную ответственность.

Возможно, и сегодня не все наши решения удовлетворяют критиков и скептиков.

 Однако, я готов вас уверить, что впитав идеи общественности, они найдут свое эффективное применение и принесут пользу обществу.

 

 

III. Жастармен жұмыс істеуде біз мемлекет_пен қоғамның даму процесін белсенді  біріктіруді көздедік.

 

Қазақстандықтар - жас ұлт. 4 миллионнан астам азаматымыз  - 14 пен 29 жас аралығындағы жастар. Яғни, әрбір төртіншісі.

Жастар дамуының жаһандық индексі бар. Бұл индекстің 2016 жылғы қорытындысы бойынша Қазақстан 183 елдердің арасында 61-ші орынды иеленді. Ал жұмыспен қамтамасыз ету, саяси және азаматтық белсенділік критерилер бойынша бірнеше ірі мемлекеттердің алдындамыз.

Президент рухани жаңғыру туралы мақаласында жастар үшін басымдықтарды белгілеп берді. Ол – білім, прагматизм, бәсекеге қабілеттілік және ұлттық әдет-ғұрыптарды сақтау.

Біз жастарымыздың патриот, білімді, әлеуметтік әл-ауқатты болулары үшін жұмыс жасаймыз.

 

 

Бұл саладағы стратегиялық негізді «Мемлекеттік жастар саясатын іске асыру жөніндегі 2012-2020 жылдарға арналған тұжырымдама» қамтамасыз етеді.

 

Министрлік жұмысының негізгілерін атап өтейін.

БІРІНШІ. Біз жастардың азаматтық белсенділігі мен патриотизмін дамытуға барлық жағдай жасаймыз.

Осы бағыттағы ең маңызды оқиға -  Министрліктің Жастар  конгресімен бірлесіп ұйымдастырған Республикалық жастар форумы. Ол  Президент күні – 2016 жылы 1 желтоқсанда өтті.

Форумға еліміздің түкпір-түкпірінен 1000 жас делегат қатысты және жастар арасында жағымды резонанс болды.

Форум шеңберінде жастардың еліміздің және үкімет басшыларымен тілдесуіне барлық жағдай жасалды. 

Жастардың Елбасымен кездесуі ерекше әсер қалдырды. Президент ұсыныстары мен өсиеттерін беріп, жастармен жұмыс істеудегі басымдықтарды анықтады.

Шараның басты нәтижесі жастар және жастар ұйымдарымен ынтымақтастықты дамытуға берілген ұсыныстар мен жобалар болды. 

Қорыта айтқанда,  Форум жастардың ағымдағы қажеттеліктері мен алда не күтетінін білу үшін нәтижелі арнаны қамтамасыз етті. 

Белсенді жастарды қолдайтын тағы бір маңызды жоба – «Дарын»  Мемлекеттік сыйлығы. Оның көмегімен жастардың ғылыми және шығармашылық ұмтылыстары ынталандырылады.

Кезекті «Дарын» сыйлығын салтанатты табыстау Бірінші  Президент күні өтті. Өнер, спорт, ғылым, шығармашылық саласында түрлі номинациялар бойынша 26 жас  лауреат атанды.

Министрліктің ұсынысы бойынша «Дарын» сыйлығы енді екі жылда бір рет емес, жыл сайын өткізілетін болып Үкімет шешімі шықты.

  Қазір Сыйлықты табыстаудың жаңа ережелерін әзірлеудеміз.

 

Өткен жылдың қазан айында Қорғаныс Министрлігімен бірлесіп  «Жігер» әскери-патриоттық лагері жұмыс жасады.

Осы жобаны дамытуға ерекше назар аударып, жыл сайын оның базасында белсенді, патриот жастарды жинайтын боламыз.

 

Министрлік жастарды әлеуметтендіру, практикалық машықтарын дамытуға бағытталған Жастар жобасы тұжырымдамасын әзірлеуге кірісті.

 Қозғалыстың негізі – еліміздің және өзінің дамуына жастардың белсенді қатысу идеясы. Қозғалыс волонтерлікті, шығармашылық пен еңбек дағдыларын, кәсіпкерлікті, басқа да өзін – өзі танытуды дамытатын болады. Мақсаты – жастарға өздерінің қабілетіліктеріне қарай өнерде, спортта, ғылымда және тағы басқа салаларда өздерін көрсету мүмкіндігін беру.

   

ЕКІНШІ. Жастар инфрақұрылымын дамыту үшін жағдай жасалуда.

Жастар проблемаларын талқылайтын жоғарғы орган ҚР Президенті жанындағы Жастар саясаты жөніндегі кеңес.

Бүгінгі таңда Министрлік оның жұмысын белсендіру мәселесін пысықтауда. Кеңес құрамына министрліктің бірінші басшылары енгізілген.

 

Министрлік жанындағы жастар ұйымдарын дамыту бойынша Үйлестіру кеңесі қызметі жандандырылды.

Республикалық барлық ұйымдардың даму стратегиялары зерделеніп, бірлескен жұмыс жоспары жасалды.

Осы мәселедегі ведомствоаралық үйлестіруді күшейту үшін Үйлестіру кеңесі құрамына еңбек және халықты әлеуметтік қорғау, білім, мәдениет және спорт, қорғаныс, ішкі істер министрліктері енгізілді.

Қаңтар айында өңірлердегі жастардың бос уақытын өткізу мен өзін-өзі тану үшін инфрақұрылымдарды күшейту мәселесін Үкіметте қарау ұсынылды.

 

Нәтижесінде Премьер-Министрдің тапсырмасымен облыстардың, Астана, Алматы қалаларының  әкімдіктері жастардың бос уақытын ұйымдасты

.